Waarom is vroegsignalering belangrijker dan ooit?
Medewerkers in de gehandicaptenzorg hebben steeds vaker te maken met combinaties van hulpvragen. Zo nemen de zorgbehoeftes op het vlak van cognitief, psychiatrisch, gedrag en lichamelijk steeds meer toe. Hierdoor worden situaties minder voorspelbaar en neemt de zorgzwaarte toe. Dit kan voor spanning en onopgemerkte behoeftes zorgen. Hoe ga je om met deze spanning, en zorg je ervoor dat het niet escaleert?
De toenemende complexiteit van zorgvragen maakt het werk in de gehandicaptenzorg uitdagender. Achter onrust, agressie of weerstand kunnen uiteenlopende oorzaken schuilgaan, zoals spanning, overprikkeling, lichamelijk ongemak of onvermogen om emoties te reguleren.
Achter gedrag zit een verhaal
Dit vraagt van zorgprofessionals dat zij verder kijken dan het zichtbare gedrag. Wanneer gedrag alleen wordt gezien als een probleem dat opgelost moet worden, bestaat het risico dat de onderliggende behoefte ongezien blijft. Juist door gedrag te zien als communicatie, ontstaat meer inzicht in wat iemand nodig heeft en kan ondersteuning beter worden afgestemd op de cliënt.
Meneer Rossi staat bekend als een rustige cliënt, maar reageert nu plots emotioneel en fysiek bedreigend. Achteraf blijkt dat overprikkeling, pijnklachten en spanning samen een rol speelden. In de dagen daarvoor waren er al kleine veranderingen zichtbaar, zoals meer onrust en minder contact met begeleiders. Deze signalen werden pas achteraf herkend als tekenen van oplopende spanning.
Het belang van vroegsignalering
Escalaties ontstaan zelden van het ene op het andere moment. Vaak zijn er al eerder subtiele signalen zichtbaar die wijzen op oplopende spanning zoals:
- veranderingen in stemming
- toenemende onrust, terugtrekgedrag
- prikkelbaarheid
- veranderingen in dagelijkse routines
Door deze signalen tijdig te herkennen, kunnen zorgprofessionals eerder inspelen op wat een cliënt nodig heeft. Dit vergroot de kans dat spanning afneemt voordat een situatie escaleert. Zo ontstaat er meer veiligheid voor zowel cliënten als medewerkers.
Hoe COM-BB helpt bij complexe zorgvragen
Om professionals te ondersteunen bij het herkennen van spanningsopbouw heeft Trifier het Crisisontwikkelingsmodel Beperkt Brein (COM-BB) ontwikkeld. Dit model is gemaakt voor zorg- en onderwijsmedewerkers die werken met deze doelgroep. Bijvoorbeeld mensen met een ernstig verstandelijke beperking.
Het model helpt zorgprofessionals om te werken met gedrag vanuit de mogelijkheden en beperkingen van het brein. Hierdoor verschuift de aandacht van corrigeren naar ondersteunen, veiligheid bieden en spanning verminderen, zodat beter kan worden aangesloten bij wat de cliënt op dat moment aankan.
Van spanning begrijpen naar passend handelen
Binnen de trainingen van Trifier leren teams hoe zij signalen tijdig kunnen herkennen en hier mensgericht op kunnen inspelen. Daardoor ontstaat meer rust, veiligheid en voorspelbaarheid voor zowel cliënten als medewerkers. Niet het gedrag, maar de mens achter het gedrag staat daarbij echt centraal. Zo kunnen escalaties vaker worden voorkomen en blijft er ruimte voor ontwikkeling, eigen regie en een betekenisvol leven.
Onbegrepen gedrag in de gehandicaptenzorg
Echt contact en begrip vormen de basis om signalen tijdig te herkennen en escalatie te voorkomen. Door de mens achter de zorgvraag te kennen en aan te sluiten bij iemands leefwereld, worden spanningssignalen eerder zichtbaar. Daardoor kan er tijdig en passend worden gehandeld.
