Sociale veiligheid in de jeugdzorg

Grenzen stellen is een belangrijk onderdeel van veilig werken in de jeugdzorg. Jongeren zoeken soms de grens op uit frustratie of onmacht. Het is belangrijk dat medewerkers dan duidelijk blijven aangeven wat wel en niet acceptabel is. Niet door de controle over te nemen, maar door voorspelbaar te zijn, veiligheid en vertrouwen te bieden en het goede voorbeeld te geven. Een duidelijke grens geeft houvast en helpt voorkomen dat een situatie verder escaleert.

Binnen de Trifier-methodiek staat het kijken naar het kind achter het gedrag centraal. Hoe beter een professional het kind kent, hoe eerder hij signalen van oplopende frustratie of onrust ziet. Er is meer ruimte om contact te houden en de situatie te de-escaleren. Zo kunnen medewerkers hun grenzen bewaken zonder direct terug te vallen op vrijheidsbeperkende maatregelen. Veiligheid ontstaat dan niet vanuit macht of beperking, maar vanuit duidelijkheid en professioneel handelen.

Rondom een kind of jongere zijn vaak meerdere mensen betrokken, ieder met een eigen kijk op wat er speelt en wat nodig is. Juist dan helpt het om samen te blijven kijken vanuit het perspectief van de jongere. In de trainingen van Trifier oefenen professionals met gespreksvoering binnen dit netwerk en leren zij signalen van spanning eerder herkennen, zodat er op tijd kan worden afgestemd en bijgestuurd. Door beter te begrijpen waar gedrag en spanning vandaan komen, wordt het makkelijker om samen een aanpak te kiezen die aansluit bij de jongere en rust brengt in de samenwerking rondom hem of haar.

In de ambulante jeugdzorg werken zorgprofessionals vaak alleen en moeten in complexe situaties kunnen vertrouwen op hun eigen handelen. Hierin is het inschatten van risico’s (wat kun je achter de voordeur treffen, breng je een positieve of negatieve boodschap) en oog hebben voor je eigen veiligheid bij huisbezoeken erg belangrijk.

Wij leren professionals signalen van oplopende spanning tijdig op te merken en hier de-escalerend op te reageren. Zo blijven zij in verbinding met het kind, stellen zij duidelijke grenzen en voorkomen zij dat situaties verder uit de hand lopen. Dit draagt bij aan een veilige thuissituatie waarin jongeren de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. Zo kunnen zij zoveel mogelijk in hun eigen omgeving opgroeien, zonder uit huis geplaatst te worden.

Een escalatie ontstaat vrijwel nooit ineens. Spanning bouwt zich vaak geleidelijk op en kun je herkennen aan kleine veranderingen in gedrag, emoties of communicatie. Trifier leert zorgprofessionals om deze signalen vroegtijdig te herkennen en begrijpen wat ze betekenen. Dit doen we met behulp van ons COM-model. Medewerkers krijgen met dit model inzicht in wat het gedrag van hun cliënt beïnvloedt en hoe zij hierop kunnen aansluiten. Ook krijgen ze een inkijkje in hun eigen spanningsopbouw en de invloed die ze hierbij op hun omgeving hebben.

Jongeren hebben baat bij voorspelbaarheid, zeker wanneer spanning oploopt. Daarom is het belangrijk dat medewerkers dezelfde taal spreken en op een vergelijkbare manier reageren. Wanneer de ene professional begrenst waar de ander ruimte geeft, kan dat juist voor extra onrust zorgen. Teamgericht samenwerken vraagt daarom om een gezamenlijke visie op gedrag, spanning en de-escalatie. Dit geldt ook voor multidisciplinaire samenwerking, zoals met school of de ouders en verzorgers.

Bij onze trainingen leren medewerkers gedrag vanuit dezelfde bril te bekijken en elkaar te versterken in het de-escalerend handelen. Zo ontstaat meer rust en duidelijkheid voor zowel jongeren als de zorgprofessionals in het team.